Ogólnopolskie Centrum Edukacji Samorządu i Administracji - kursy, szkolenia finansowe
     

INFORMACJE

Organizacja i zasady działania archiwum zakładowego

CEL I ZADANIA (POWINNA OKREŚLAĆ INSTRUKCJA ARCHIWALNA)

Archiwum jako urząd wiary publicznej, zgodnie z postanowieniami art. 217 Kpa, świadczy usługi na rzecz społeczeństwa przez wydawanie uwierzytelnionych odpisów i zaświadczeń na podstawie zachowanych akt.

Archiwum już od czasów średniowiecznych było miejscem przechowywania i zabezpieczania dokumentów własności dóbr materialnych oraz tytułów możnowładcy. Ważne dokumenty były przechowywane w jednej skrzyni, którą właściciel zabierał często ze sobą w dalekie i niebezpieczne podróże. Zawartość skrzyni ograniczała się do najważniejszych dokumentów, które były możnowładcy niezbędne w sprawowaniu władzy administracyjnej i publicznej.

Archiwum – od greckiego „Archeion” siedziba władzy – określa komórkę organizacyjną zajmującą się przejmowaniem dokumentacji, przechowywaniem, ewidencjonowaniem, udostępnianiem, brakowaniem, a także przekazywaniem materiałów archiwalnych zasługujących na trwałe przechowywanie do archiwum państwowego.

Archiwum to centrum informacji o instytucji. Archiwum zakładowe stanowi bardzo ważne ogniwo funkcjonowania jednostki organizacyjnej. Traktowane marginalnie, niedoceniane, dla wielu nieświadomych aktotwórców mogłoby w ogóle nie istnieć. Archiwa zakładowe powoływane są jedynie w tych jednostkach organizacyjnych, które wytwarzają materiały archiwalne kat. „A” – art. 33.

W jednostkach organizacyjnych, które nie wytwarzają materiałów archiwalnych „wyprodukowaną” tutaj dokumentację niearchiwalną kat. „B” przechowują składnice akt. Zasady ich prowadzenia różnią się od zasad stosowanych w przypadku działalności archiwum zakładowego. Jednakże traktowanie składnic akt w sposób analogiczny do archiwów zakładowych znacznie ułatwia dostęp do przechowywanych w nich akt oraz sprawia, że są one odpowiednio zabezpieczone.

Zadaniem archiwum zakładowego, zgodnie z art. 33, jest:
  1. gromadzenie wszystkich akt wytworzonych w instytucji bez względu na ich przynależność do określonych kategorii,(z art. 5 wyraźnie wynika, że nie jest możliwe, aby zlecić ten obowiązek np. archiwistycznym firmom komercyjnym),
  2. współpraca z komórkami organizacyjnymi w zakresie prawidłowego tworzenia teczek spraw i ich przygotowania do przekazania do archiwum,
  3. przestrzeganie stosowania normatywów kancelaryjno-archiwalnych,
  4. przejmowanie akt,
  5. przechowywanie, zabezpieczanie oraz ewidencjonowanie,
  6. porządkowanie,
  7. prowadzenie brakowania dokumentacji niearchiwalnej, której okres przechowywania już upłynął,
  8. dbałość o zachowanie dokumentacji w odpowiednim stanie fizycznych,
  9. przekazywanie materiałów archiwalnych do Archiwum Państwowego.

Archiwum – ze względu na swoją istotę w strukturze organizacyjnej – powinno być podporządkowane działowi organizacyjno-prawnemu. Kierownictwo powinno wprowadzać do stosowania komplety normatywów kancelaryjno-archiwalnych i pilnować ich przestrzegania.

PLANOWANIE I SPRAWOZDAWCZOŚĆ

Pracownik archiwum zakładowego składa corocznie sprawozdanie z wykonania rocznego planu pracy. Składa się ono z części statystycznej i opisowej. Część statystyczna zawiera:
  1. ilość i stan jednostek archiwalnych z podziałem na materiały archiwalne i dokumentację niearchiwalną,
  2. ilość przejętych jednostek archiwalnych w rozbiciu na komórki organizacyjne,
  3. ilość wybrakowanej dokumentacji niearchiwalnej,
  4. ilość udostępnionych oraz wypożyczonych akt,
  5. wykaz komórek organizacyjnych, które w danym roku nie przekazały akt.

Część opisowa to opis współpracy z komórkami. Sprawozdanie z działalności archiwum zakładowego sporządza się w trzech egzemplarzach (dla Kierownictwa, dla siebie i dla Archiwum Państwowego).

LOKAL ARCHIWUM ZAKŁADOWEGO - WYBÓR

Za wybór lokalu przeznaczonego na archiwum zakładowe odpowiada kierownik danej jednostki organizacyjnej. Wybór ten może zostać skonsultowany z właściwym miejscowo archiwum państwowym. Przy podejmowaniu decyzji należy wziąć pod uwagę następujące czynniki: usytuowanie, zabezpieczenie oraz wyposażenie lokalu archiwum zakładowego. Rozporządzenie Ministra Kultury z dnia 15 lutego 2005 r. w sprawie warunków przechowywania dokumentacji osobowej i płacowej (Dz.U. z 2005 r. Nr 32, poz. 284).

Usytuowanie i stan lokalu archiwum zakładowego:
  • na terenie niezalewowym oraz właściwie zagospodarowanym i oświetlonym;
  • w budynku biurowym, najlepiej w jego północnej lub północno-wschodniej części;
  • na parterze lub piętrze budynku (przy uwzględnieniu wytrzymałości stropów); Jeśli usytuowane są na górnych kondygnacjach, to należy pamiętać, by stropy pozwalały na ich obciążenie minimum 800 kg/m2 przy regałach stacjonarnych i 1400 kg/m2 przy regałach kompaktowych.
  • nie zaleca się lokalizowania archiwum w piwnicy z wyjątkiem sytuacji, gdy piwnica jest sucha, posiada dobrą wentylację, brak w niej rur wodno-kanalizacyjnych i grzewczych;
  • zabroniona jest lokalizacja na strychu i górnych piętrach pozbawionych izolacji od dachu;
  • lokal archiwum zakładowego powinien być suchy, widny (posiadający dostęp światła dziennego), równomiernie ogrzewany w ciągu roku (ogrzewaniem centralnym), powinien posiadać sprawną instalację elektryczną (przy czym lampy powinny być osłonięte kloszami) i dobrą wentylację;
  • pomieszczenia archiwum zakładowego powinny stanowić:
  • pokój biurowy;
  • magazyny archiwalne gwarantujące właściwe przechowywanie akt i zapewniające odpowiednią rezerwę wolnego miejsca na dopływy dokumentacji;
  • pomieszczenie spełniające funkcje czytelni (w przypadku dużej liczby udostępnień akt na miejscu);

Prawo wstępu do lokalu archiwum zakładowego ma archiwista oraz w jego obecności: jego przełożeni, przedstawiciele państwowej służby archiwalnej i innych organów kontrolnych, osoby korzystające z zasobu archiwalnego.

PRZYJMOWANIE AKT Z KOMÓREK ORGANIZACYJNYCH

Powinno się ono odbywać planowo, zgodnie z przedstawionym wcześniej harmonogramem pracy. Najważniejsze jest, aby wszystkie akta wytworzone przez daną komórkę trafiły do archiwum. Archiwum przejmuje akta jedynie w stanie uporządkowanym i tylko kompletnymi rocznikami, zgodnie z Jednolitym Rzeczowym Wykazem Akt. Opis teczki powinien być prawidłowy. W praktyce zdarzają się kuriozalne tytuły: „Sprawy różne”, „Różna korespondencja”, „Sprawy załatwione”. Świadczy to o braku umiejętności posługiwania się przepisami kancelaryjno-archiwalnymi. Nie wolno łączyć kategorii, np. B5 z B50 i A z B. Grubość jednostki archiwalnej nie powinna przekraczać 4-5 cm (dotyczy kategorii A). Należy je ułożyć w kolejności wymaganej przez jednolity rzeczowy wykaz akt i w podobny sposób opisać w spisie.

GROMADZENIE I UKŁAD AKT W ARCHIWUM

  1. wg komórek
  2. wg napływu.

Odrębnie należy gromadzić i układać akta kategorii A.
Systemy układania:

  1. pionowy
  2. pionowo-płaski (teczka jedna obok drugiej na przemian grzbietami do dołu i do góry),
  3. poziomy.

ŚRODKI EWIDENCYJNE

  1. spisy zdawczo-odbiorcze (oddzielnie dla kat. A i B) – numeracja spisów powinna być prowadzona wg ich wpływu do archiwum od początku;
  2. wykaz spisów zdawczo-odbiorczych,
Wszystkie środki ewidencyjne prowadzone w archiwum zakładowym (rys. 4) należy traktować jak akta kat. „A” i pieczołowicie przechowywać w archiwum. Nie udostępniać! Inne akta to teczki z protokołami kontroli i korespondencja archiwalna.

UDOSTĘPNIANIE DOKUMENTÓW

Akta udostępnia się na podstawie karty udostępniania przez kierownika komórki organizacyjnej, z której dane akta pochodzą. Poszukiwania kart potrzebnych do udostępnienia lub wypożyczenia przeprowadza w magazynach archiwalnych wyłącznie personel archiwum zakładowego. W razie stwierdzenia uszkodzenia lub zaginięcia wypożyczonych akt archiwista sporządza w dwóch egzemplarzach protokół uszkodzenia lub zaginięcia, a kierownik jednostki przeprowadza postępowanie wyjaśniające w celu pociągnięcia winnego do odpowiedzialności służbowej.

1. Z dokumentacji przechowywanej w archiwum zakładowym do celów innych, niż służbowe, osoby uprawnione mogą korzystać – każdorazowo za zgodą kierownika jednostki organizacyjnej – na zasadach określonych przepisami:

a)    ustawy z dnia 8 lutego 1999 r. o ochronie informacji niejawnych   (Dz. U. Nr 11, poz. 95 z późn. zm.) i przepisów wykonawczych wydanych na jej podstawie,
b)    ustawy z dnia 12 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz. U. Nr 5, poz.24 z późn. zm.),
c)    ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. Nr 133 poz. 883 z późn. zm.),
d)    ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. Nr 112 poz. 1198),
e)    art. 16 i 17 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 673, z późn. zm.).

W zależności od celu udostępnienia wymienionego w art. 2 ust. 1 ustawy archiwalnej, tj. nauka, kultura, gospodarka – materiały archiwalne mogą być udostępniane po upływie 30 lat od ich wytworzenia (art. 17 ust. 1) w formie oryginałów do wglądu, pod warunkiem ich zabezpieczenia (art. 28 pkt 3) lub też w formach zawartych w art. 28 pkt 5 ustawy, w tym w formie zaświadczeń na podstawie tych materiałów.

Małgorzata Bieda
Więcej informacji na szkoleniach pt.:
„Elektroniczny obieg Dokumentów”
14 lipca 2010 r.,Warszawa
 

WYSZUKIWARKA

Follow ocesia on Twitter

CZYTELNIA

Organizacja i zasady działania archiwum zakładowego

CEL I ZADANIA (POWINNA OKREŚLAĆ INSTRUKCJA ARCHIWALNA)Archiwum jako urząd wiary publicznej, zgodnie z postanowieniami art. 217 Kpa, świadczy usługi na rzecz społeczeństwa przez wydawanie uwierzytelnionych odpisów i zaświadczeń na podstawie zachowanych akt.Archiwum już od czasów...

więcej »



Budowanie strategii zarządzania zasobami ludzkimi a Okresowe Oceny Pracownicze

Każda organizacja składa się z jednego i podstawowego elementu. Ten element to członkowie organizacji - ludzie. Jest to truizm, ale nigdy nie można o nim zapominać, czy też go pomijać. Dla odpowiedniego funkcjonowania organizacji niezbędne jest zatem określenie kierunku działania działu...

więcej »

     

Kursy/Szkolenia Otwarte | Kursy/Szkolenia na zlecenie | Konsultacje Poszkoleniowe | Projekty Unijne

Strona główna | O nas | Kontakt | Polityka prywatności | Partnerzy | Mapa serwisu | Poleć nas

Copyright © 2003-2010 Ogólnopolskie Centrum Edukacji Samorządu i Administracji

ul. Chałubińskiego 8, 00-613 Warszawa, tel.: +48 22 83 00 439, fax: +48 22 83 00 090